Ön yargı

Bir kimse veya bir şeyle ilgili olarak belirli şart, olay ve görüntülere dayanarak önceden edinilmiş olumlu veya olumsuz yargı, peşin yargı, peşin hüküm, peşin fikir.
TDK Güncel Türkçe Sözlük

Aslında gündemdeki bir konu hakkında yazıp siyasete bulaşacaktım bir miktar kadar :) Ama yazarken aklıma bambaşka şeyler geldi. Uzun zaman önce, kimle olduğunu hatırlayamadığım bir yazışma geldi aklıma. Yazışmayı yaptığımız tarihte bloga Necip Fazıl Kısakürek'in " Visal " adlı şiirini koymuştum. Bu şiirle beraber Ne ileri, Ne geri, Kaldırımlar (I, II, III), Karacaahmet gibi şiirlerini de çok severim. Türkçeyi en güzel kullanan şairlerden birisi olduğunu düşünüyorum. Aynı fikirleri paylaşmamak sanatına hayran olmama engel değil benim için. Neyse, konumuz Necip Fazıl değil. İşte o tarihte "Visal" en üstte görünüyordu blogta ve yazıştığımız kişi bir öğretmendi. Bloga baktıktan sonra bana ilk tepkisi "Sayfanızın en üstüne koyduğunuz şiir yanlış anlaşılabilir." olmuştu. Ona blog kavramını anlatmaya, o şiirin en son yazdığım olduğundan en üstte olduğunu anlatmaya çalıştıysam da aldığım tepki de bir değişiklik olmamıştı.

Sanat, siyaset, inanç vs. her konuda o kadar çok peşin hükümlüyüz ki. Kimimiz bunun farkında, kimimiz farkında bile değil. Ama her ne olursa olsun, aslında bireysel ve toplumsal olarak pek çok sorunumuzun kökeninde ön yargılarımız yatıyor. Ön yargıya farklı kılıflar yaratıyoruz. Genelleme diyerek, deneyim diyerek. Yaşadıklarımız, öğrendiklerimiz doğrultusunda belirli fikir kalıpları geliştirmemiz ve bunların ön yargı haline gelmesi normal ama bunların değiştirilemez, mutlak kurallara dönüşmesi anormaldir. Ben psikolojik rahatsızlıklarımızın yan etkisi olarak görüyorum katılaşmış ön yargılarımızı.

Aslolan insanlar ve olaylar hakkında bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmamak, ön yargılarımızın gözlerimizi kör etmemesi.

Ön yargıları olmadığını söyleyen bir insan bence ya yalan söylüyordur ya da farkında bile değildir ön yargılarının. Hepimiz aslında ön yargılarımızın mahkumlarıyız. Bundan kurtulmak mümkün değil ama onların esiri olmamak ta bizim elimizde. Farkında olmak ve tetikte olmak gerekiyor ön yargılara karşı.

ps. Unutmadan "ön yargı" kelimesini "önyargı" olarak yazan birisi olarak bu şekilde ayrı yazıldığını öğrenmek beni şaşırttı doğrusu. Sanırım bunu bilen pek kimse de yok. Çünkü internette yaptığım aramalarda hemen herkesin bitişik olarak kullandığını gördüm.